ويژگي:
اگر دانشمندان تصويري کامل از خورشيد بسازند، (که چگونه کار ميکند؟، و اثراتش بر منظومه شمسي ما چيست؟) براي شناخت محيط پيراموني ستارهها ضروري است. بهطور خاص، اين ماهواره توفانهاي خورشيدي را مطالعه ميکند. اين توفانها به صورت بيوقفهاي از خورشيد ميوزند و حبابهاي بزرگي در فضا به نام خورشيدکره (heliosphere) ايجاد مينمايند.
باد خورشيدي فوران پلاسمايي از اتمهاي باردار و الکترونهاست که از سطح خورشيد به بالا پرت ميشود و هليوسفر را پر ميکند. اين "باد" با باد روي زمين متفاوت است، اما ميتواند بسته به شفق و توفانهاي مغناطيسي، شوکها و وزش ناگهاني آن، بر آب و هواي ما تاثير بگذارد و ميتواند به ماهوارهها، منابع تغذيه، و مخابرات آسيب برساند.
اوليسه در سال 1990، بوسيله يک شاتل فضايي ناسا براي يک سفر بيسابقه اکتشافي به فضا پرتاب شد. گرانش سياره مشتري آن را بهسوي مدار خودش متمايلکرد و روي قطبهاي خورشيد برد. با يک مجموعه از حسگرهاي پيچيده براي اندازهگيري کميتهاي غيرقابل رؤيت: "بادها، اتمها ذرات غبار و ميدانهاي مغناطيسي" که دائما در فضاي اطراف خورشيد وجود دارند، از 300ميليون کيلومتري قطبهاي بالا و پايين خورشيد، ناحيهاي که تا قبل از آن مورد مطالعه و بررسي قرار نگرفتهبود، گذشت.
اوسيليه از همه زوايا بادهاي خورشيدي را مورد کنکاش قرارداد، اولين تصاوير سهبعدي از هليوسفر (خورشيدکره) را توليد کرد، دريافت که بادهاي خورشيدي از نواحي سردتر به سوي قطبهاي خورشيد ميوزند تا 3/2 خورشيدکره را بپوشانند، و با سرعت يکنواخت 750کيلومتر در ثانيه بوزند، خيلي سريعتر از باد 350کيلومتر در ثانيه که از ناحيه استواي خورشيد ميوزد.
فضاپيما
اوليسه با رنج کاملي از تجهيزات علمي فراگير مجهز شدهاست. اين ابزارها قادرند بادهاي خورشيدي، ميدانهاي مغناطيسي، ذرات پرانرژي، امواج راديويي و پلاسما، غبار و گاز، اشعه ايکس و امواج گاما را آشکارسازي کرده و اندازهگيري نمايند. اين مجموعه آزمايشها به دانشمندان در شناخت خورشيد و فهم هليوسفر آن، و شايد نفوذ و تاثير خورشيد بر زمين و اقليم و آب و هواي زمين کمک خواهد کرد.
سفر
پس از پرتاب، اوليسه در فوريه 1992 به مشتري رسيد، بهکمک مانور جاذبه که فضاپيما را به مدار بيمانند خورشيدي خودش برد. در سال 1994 از بالاي قطب جنوب و در سال 1995 از بالاي قطب شمال خورشيد گذر کرد. اوليسه دور دوم مدارش را آغاز کرد، در سال2000 ميلادي دوباره به قطب جنوب و يکسال بعد قطب شمال خورشيد رسيد. در آن زمان، خورشيد در بيشينه چرخه فعاليت 11ساله خودش بود. اوليسه مجددا به سمت بازوي طولانيتر مدار مشتري (از چرخه ششسالهاش به دور خورشيد ) بازگشت.
تاريخچه:
ايده ارسال يک کاوشگر براي کشف بخشهايي از فضاي دورتر ازسطح گرفتهاي منظومه شمسي ( مدار گردش ماه و خورشيد ) خيلي جديد نيست. در سال 1959 اولين اشاره از يک ماموريت فراتر از مدار زمين و ماه مطرح گرديد. اگرچه اينکه چطور بتوانند اين مسافت طولاني را فرماندهي و هدايت کنند، چطور از گرانش و جاذبه استفاده نمايند و نيازهاي بسيار ديگري براي دانشمندان علم فضا، ناشناختهبود.
ماموريتهايي نظير پايونير 10 و 11 راه بخشي از علم مورد نياز را نشان داد، که جاذبه و نواحي پر تشعشع آن تا حد امکان کمکميکند، نظير همسايه بعدي مشتري، ميتواند توسط سفينه فضايي پيمودهشود.
اروپا و ناسا حدود سال 1970 امکان يک ماموريت خارج از مدار گردش زمين بهدور خورشيد (‘out-of-ecliptic’ =OOE ) را مطالعهکردند. ماموريت ميتواند در نظر گرفتهشود از دو فضاپيمايي که پرواز ميکنند در ساختار فراتر از مشتري و سپس يکي از آنها به سمت قطب شمال خورشيد و ديگري به سوي ناحيه جنوبي خورشيد هدايت ميشود. دو فضاپيما در قطبهاي مقابل از يکديگر قادر خواهند بود تا تقريبا بهطور کامل از خورشيد نگاشت کند. ماموريت در سال 1976 تصويب شد، در سال 1997 تجهيزات مورد نياز براي ارسال انتخاب شد، و موقتا فوريه سال 1983 براي پرتاب در نظر گرفتهشد.
حدود سال 1980، ناسا روي شاتل فضايي تمرکز کردهبود. در بخشهاي ديگر از برنامه فضايي شامل دومين ماموريت فضاپيمايOOE کاهش بودجه پديد آمد. بههرحال سازمان فضايي اروپا قصد داشت با تکماموريت يک فضاپيما، با استفاده از فضاپيما اروپايي و نصف تجهيزات نصبشده ايالات متحده، پيشتاز باشد.
اکنون اوليسه تغيير نام داد، وقتشبود که در مي 1986 از يک شاتل فضايي پرتاب شود. در ژانويه 1986، فضاپيماي اوليسه به مرکز فضايي کِنِدي بردهشد تا آخرين مقدمات پرتاب فراهم شود. در 28 ژانويه 1986 فاجعه چلنجر رخداد و همه پرتابها و در نتيجه اوليسه نيز بهطور اضطراري متوقف شد. فضاپيما آزاد شد و مجددا به اروپا بازگرداندهشد.
زماني که در سال 1989 برنامه پرتابها از سرگرفتهشد، اوليسه فرصت جديدي براي پرتاب در سال 1990 را بهدستآورد و در 6 اکتبر 1990 با موفقيت پرتاب گرديد.
مشارکت:
اوليسه ماموريت مشترک سازمانهاي فضايي اروپا و امريکاست. ماموريت عمليات را ESA مديريت کرده، فضاپيما را آماده کرد و توسط Dornier Systems آلمان (نام جديد آن Astrium است) ساخت. ناسا شاتل فضايي کاوشگر را براي پرتاب آماده کرد و کارهاي بعدي را براي قراردادن اوليسه در مدار صحيح برعهده داشت. علاوه برآن NASA مولد ترموالکتريک راديوايزوتوپ که توان فضاپيما و شاتل را تامين ميکرد، تهيه کرد.
بخشهاي ESTEC و ESOC سازمان فضايي اروپا اکنون زيرنظر JPL (Jet Propulsion Laboratory = آزمايشگاه هدايت و راندن جت) ناسا مديريت ميشوند. تيمهايي از دانشگاهها و موسسات تحقيقاتي در اروپا و ايالات متحده تجهيزات علمي را فراهم ميکنند.
آخرين بهورزآوري: 22 نوامبر 2005
